สงกรานต์ไทยพวนบ้านหาดเสี้ยว

รายละเอียดเทศกาลและประเพณี

ประเพณีสงกรานต์ไทยพวนศรีสัชนาลัย เช้ามืดของวันที่ 13 เมษายน ทุกคนจะตื่นขึ้นเพื่อไป "อาบน้ำก่อนกา" (อาบน้ำก่อนที่กาจะหากิน) ที่แม่น้ำยม เพื่อชำระบาป ให้โรคภัย เคราะห์กรรมลอยไปกับกระแสน้ำและอยู่เย็นเป็นสุข ในขณะเดียวกันจะมีการจุดพลุ ตะไล ยิงปืน ไล่ภูติผีปีศาจ อย่างคึกคัก เมื่ออาบน้ำก่อนกาเสร็จแล้ว จะจัดสำรับไปทำบุญที่วัด คนที่ไม่ไปวัดจะช่วยกันกวนข้าวเหนียวแดง จัดแช่ ข้าวหมักไว้ทำข้าวปุ้น (ขนมจีน) วันสงกรานต์ ในวันที่ 13-14-15 มีชื่อเรียกดังนี้ วันที่หนึ่ง เรียกว่า "วันสังขารล่อง" วันที่สอง เรียกว่า "วันเนา" วันที่สาม วันเถลิงศก เรียกว่า "วันสังขารขึ้น" หรือ "วันพญาวัน" ในวันสงกรานต์ของชาวไทยพวนศรีสัชนาลัย จะเข้ากำตลอด 3 วัน คือ ทุกคนจะหยุดทำงานหลักในบ้านไม่ออกไปนาไปไร่ งดใช้งานวัวควาย ไม่ทอผ้า ไม่ตีเหล็ก ถือเป็นการพักผ่อนและทำอาหารการกิน ทำขนมพิเศษเพื่อทำบุญและแจกเพื่อนบ้าน ในระหว่างที่ถือกำคนจะบ้านจะไม่ดุ ด่า ว่าเด็ก ไม่พูดคำหยาบ หากผู้ใดผิดจารีตถือว่านำความอัปมงคลมาสู่บ้านเรือน ในระหว่างฉลองงานปีใหม่ทั้ง 3 วันนี้ เวลาย่ำค่ำหนุ่มสาวจะมาร่วมวงเล่นการละเล่นพื้นบ้านกัน ในวันเนาทุกคนจะช่วยเตรียมอาหารเพื่อนำไปทำบุญตักบาตรที่วัดในวันพญาวัน มีการก่อเจดีย์ทราย สรงน้ำพระที่วัด ในวันพญาวันนี้ด้วย นับจากวันพญาวันไปอีกเจ็ดวันจะเป็น "วันสังขารผู้เฒ่า" คือ สงกรานต์คนแก่ จะมีการ "สู่ขวัญ" คือ การทำขวัญผู้ใหญ่ในแต่ละบ้านที่มีคนแก่หรือคนสูงอายุ นับว่าเป็นการขอขมาลาโทษและขอพรจากผู้ใหญ่ และมีการทำพิธีไหว้ครูสำหรับผู้ที่เล่าเรียนวิชาคาถาอาคม มีการไหว้เครื่องมือ เครื่องใช้ไม้สอยในการประกอบอาชีพ เรียกว่า "การเลี้ยงสังขาร"